KARACA MAÄžARASI

Mağaralar bilindiği gibi insanlara ilk doğal barınaklık yapmış önemli mekanlardır. Bu nedenle uzun yıllar araştırmacıların dikkatini çekerek ayrıntılı araştırmaların yapılmasına neden olmuşlardır. Bunun yanında mağaralar içerisinde sakladığı gizli gizemin ve güzelliklerin keşif ve seyri insanlara ayrı bir huzur ve mutluluk vermektedir. Ayrıca mağaralar heyecan verici sporların yapılmasına, bağımsız bir bilim dalı olan (speleoloji) Mağara Bilimcilik dalının gelişmesine de olanak sağlamışlardır.

 İlimiz Torul İlçesine bağlı Cebeli Köyü sınırları içerisinde barındırdığı Karaca Mağarası şehir merkezine 17 km. mesafede, denizden 1550 m. yükseklikte olan ve Gümüşhane turizminin lokomotifi durumunda bir mekandır.

 MaÄŸara Gümüşhane-Trabzon karayolunun yani ana güzergahının 12.km.’nde kuzeye ayrılan 4 km.’lik yolu takiben ulaşılır. Ana tur güzergahından sonraki 4 km.’lik yol çift ÅŸerit ve asfaltlanmış, tur otobüslerinin rahatça gittiÄŸi bir yoldur. MaÄŸaranın bulunduÄŸu yerde kır kahvesi, dinlenme tesisleri gibi ziyaretçilerin ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri öncül tesisler mevcuttur.

Mağara damlataşı şekillerinin en güzel ve en görkemli, görenleri büyüleyici örneklere sahiptir.

 MaÄŸara görenlerin tekrar görmek istedikleri, UNESCO’nun Dünya Miras Listesine girecek güzellikte ve deÄŸerde bir mekandır. Bu nedenle Gümüşhane turizminin adeta dinamosu durumundadır. SaÄŸlık turizmi yönünden özellikle solunum rahatsızlıklarına (astım gibi) iyi gelmektedir. Karaca MaÄŸarası 1996 yılında turizme açılmış ve bu güne kadar maÄŸara 600.000′in üzerinde yerli ve yabancı turist tarafından ziyaret edilmiÅŸtir. Karaca MaÄŸarası’nı görmek gerçekten insanlarımızın gezi envanterlerinde apayrı, gizem dolu, seyrine doyum olmayacak bir sayfa açmaktadır.

———————————————————————————————–

TOMARA ÅžELALESÄ°

Şelale Doğu Karadeniz Bölgesi Gümüşhane İli Şiran İlçesine 25 km mesafede bulunan Seydibaba Köyündedir.

Tomara Şelalesi adeta kayaları patlatarak 15-20 m. genişliğinde bir alandan çıkarak yaklaşık 25-25 metre yükseklikten kar veya süt rengini almış bir su varlığı şeklinde 2 km uzaklıktan duyulan su ninnileri sesleri ile yatağına dökülmektedir. Suyun akış vadisi içerisinde oluşturduğu akış kıvrımları , akış rejimi vadinin rafting yapılabilecek konumda olmasını sağlamaktadır. Şelale ve çevresinin zengin flora ile oluşturduğu uyumlu peyzajı görülmeye değer güzelliktedir.

Şelale çevresinde yeme içme ve dinlenme gibi öncü tesisleri bulunmaktadır.

 

———————————————————————————————–

ARTABEL GÖLLERİ

Gümüşhane ili Torul ilçesi Gülaçar Köyü’nden geçen Artebel Deresi kaynağında bulunan ve yörede Yıldız gölleri, BeÅŸ göller, Karanlık Göller gibi adlarla alınan krater gölleri Gümüşhane il merkezine yaklaşık 60 km. uzaklıkta bulunmaktadır.

Gülaçar köyüne baÄŸlı Artebel Mahallesi’nden sonra orman yolu ile ilk ÅŸelaleye ulaÅŸmak mümkündür bu noktadan itibaren ilk krater gölü olan Karanlık gö1e 90 dakikalık bir yürüyüşle ulaÅŸmak mümkündür.

Yörede iki ayrı jeolojik zaman diliminde hüküm süren volkanik aktiviteye baÄŸlı formasyonlarla kaplıdır. Ä°lk aktivite Ãœst Kratesede meydana gelmiÅŸ olup sahada yayılım gösteren Andezit Bazalt ve Piroklastiklerle temsil edilmektedir. Bu volkanikler yer yer Granit, Granodiyorit, Mikro Granit ve Kuvarslı Diyorit gibi maÄŸmatiklerce kesilmiÅŸtir. Artabel deresi menbaının hemen kuzeyinde bulunan ve ilk ÅŸelalenin kuzey doÄŸusunda yer alan Karanlık Göl bu dönemde geliÅŸen kayaç topluluklarıyla çevrilmiÅŸ olup adi geçen Volkanizmaın yüzeye çıkışını saÄŸlayan ilksel volkan bacasının ağız boÅŸluÄŸunda geliÅŸmiÅŸtir. DiÄŸer göller ise (Karagö1 Dağı’nın doÄŸu yamacında BeÅŸ Göl, Artabelin Başı Tepe’sinin kuzey eteÄŸinde Karanlık Göl, Sofranın Başı Tepe’sinin batısında BeÅŸ Göller adı ile anılan Dört Göl; Gavur Dağı doÄŸu zirvesinde Karagöller adı ile üç gö1 yer almaktadır.) Yine aynı formasyon içerisinde ve sahanın en kuzeyinde Abdal Musa Tepesi’nde bir göl Mezar Yayla güneydoÄŸusunda adsız bir göl, Mezar Yayla kuzeydoÄŸusunda iki göl olmak üzere toplam on sekiz adet krater gölü bulunmaktadır.

Artebel Gölleri ve çevresi gerek jeolojik ve jeomorfolojik, gerekse flora ve fauna yönünden oldukça kaynak deÄŸerlere sahip olmasının yanında peyzaj deÄŸerleri bakımından da yüksek bir deÄŸere sahiptir. Saha içerisinde yer alan ve yöreye adını veren on sekiz adet buzul/krater gölünün devamlılığının saÄŸlanması eÅŸsiz manzara güzelliklerinden halkın koruma kullanma dengesi içerisinde faydalanabilmesi ve yörenin gelecek kuÅŸaklara bir miras olarak aktarılabilmesi için 2873 sayılı Milli Parklar Kanununun 3. maddesine göre Gümüşhane ili Torul ilçesi sınırları içerisinde kalan Artebel Gölleri ve çevresinin 5859 hektarlık kesimi “Artebel Gölleri Tabiat Parkı’ olarak ilan edilmiÅŸtir.Ayrıca Zigana Köyü yaylalarında Limni ve Kuzu Gölleri, YaÄŸmurdere sınırları içerisinde (Åžakir Göl, Kürtün Sarıbaba’da Karagöl, Dörtkonak Yaylasında Aygır Göl, Dipsiz Göl gibi ilimiz sınırları içerisinde irili ufaklı göller mevcuttur.

———————————————————————————————–

LİMNİ GÖLÜ

Torul ilçesi Zigana Köyü Saronay Yaylasındadır. Göl ve çevresi sahip oldugu doğal güzellikleri, zengin flora ve faunası ile adeta insanları büyülerken klima özelliği havası ile insanlara sağlıklı bir ortam sunar. Göl çevresinde öncül tesisler mevcuttur.

———————————————————————————————–

ZÄ°GANA DAÄžI TURÄ°ZM MERKEZÄ°

Gümüşhane -Trabzon yolunun 50. km.’nde bulunan Zigana tünelini geçtikten sonra doÄŸaya 3,5 km stabilize yolla ulaşılan Zigana Turizm Merkezi 2032 m. yüksekliktedir. Hava yolunu tercih edenler Trabzon-Zigana arası 50 km. asfalt yolu, otobüsle gidebilirler.

 Zigana Turizm Merkezi, elektrik, içme suyu, 800 m. teleski kayak eğitimi tesisi ve telsiz-telefon haberleşme sistemine sahip olup, otel, lokanta, kır kahvesi, et lokantası, bakkal, kasap, manav işletilmektedir.

Zigana, yaz aylarında çim kayağı, kış aylarında kayak turizmine elveriÅŸli ender beldelerimizden biridir. Nemli deniz iklimi ile kara iklimi arasında çok ilginç bir bölgemizidir. Zigana’da   kır kahvesinin bahçesinde oturuken kuz sisi bulutu, güneyde pırıl pırıl güneÅŸi görebilirsiniz.

———————————————————————————————–

ÖRÜMCEK ORMANLARI

Gümüşhane ili Kürtün İlçesi sınırları içerisinde yer alan örümcek Ormanlarında Avrupanın en yüksek göknarları (61,5 m.) ve Türkiyenin en uzun ladinleri (57,6 m. ) yer almaktadır.

Örümcek Ormanları İl merkezine 60 km. mesafede olup, karayolu ile ağaçların bulunduğu bölgeye gidilebilir.

———————————————————————————————–

SARIÇİÇEK KÖY ODALARI

Sarıçiçek Köyü Gümüşhane Ä°l sınırları içerisindedir. Sarıçıçek Köyüne ulaÅŸmak için Gümüşhane-Erzurum Karayolunun 20. km.’ndeki TohumoÄŸlu mevkiinden YaÄŸmurdere yoluyla gidilir. Ä°l Merkezine 50 km. uzaklıktadır.

Sarıçiçek Köyü 60 haneli tabii güzelliği, yer aldığı dağın yamacında zümrüt yeşili vadiye inen taraçalar üzerine kurulmuş evleriyle çarpıcı bir güzelliğe sahiptir. Evler 1873 yılında yapılmış olup, iki adettir. Bölgede ortaya çıkan mesken tiplerinin oluşumunda Türk geleneği ile yerleşik geleneğin ve mahalli hususiyetlerin büyük rolü olduğu tahmin edilmektedir. Odaların içerisi sanat açısından ilgi çekici şekilde tezyin edilmiştir.

———————————————————————————————–

KALELER

Gümüşhane yöresinde savunma ve gözetleme amaçlı 35 kale vardır. sayının bu denli çok oluşu İran-Mezopotamya ticaret yolu üzerinde bulunmasıyla açıklanabilir.

 

Canca, Akçakale (Merkez), Edire(Dörtkonak) kalesi, Kov kalesi, Keçikalesi, Kodil kalesi, Torul kalesi, Sadak kalesi, GümüştuÄŸ kalesi gibi…

———————————————————————————————–

CAMÄ°LER

Eski Gümüşhane’de bilinen altı camiden ancak bir tanesi saÄŸlam olarak durmakta, diÄŸerleri ise yıkık veya harabe durumunda bulunmaktadır. SaÄŸlam olarak duran ve ibadete açık olan camii Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle yaptırılan Süleymaniye Camii’dir. Evliya Çelebi (1647) ise Seyahatname’sinde on bir mihraptan bahsetmektedir. Eski Gümüşhane’de bulunan diÄŸer camilerin isimleri şöyledir: Saray Cami (Hükümet önünde bulunan bu cami devlet memurlarına aitti.), Küçük Cami, Rüştiye Mektebi önündeki cami, Hamza PaÅŸa Camii ve Yabancıların ibadetlerine mahsus Cami.

Diğer Camiler; Tekke Köyü Camii,Akgedik Köyü Camii, Yağmurdere Köyü Camii, Torul Güzeloluk Camii, Kelkit Çambaşı Köyü Camii, Sadak Köyü Camii, Sarıca Köyü Camii, Süleymaniye Köyü Camii.

———————————————————————————————–

ÇEŞMELER

Daldaban Mahallesi’nde, Sadullah Efendi Camii’nin güney-batısında yer alan Daltaban ÇeÅŸmesi, Birinci Dünya Savaşı sırasında, “Cihad-ı Ekber” hatırasına yapılmıştır. Yapılış tarihi, güney cephesi kitabesinde 1331-1333 olarak belirtilmiÅŸtir. Rumi olarak kabul etmek durumunda olduÄŸumuz bu tarih 1915-1917 miladi yıllarının karşılığıdır.

Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı’nda, Ingiltere, Fransa ve Rusya’nın oluÅŸturduÄŸu Ä°tilaf Devletleri karşısında Almanya, Avusturya ve Italya’nın oluÅŸturduÄŸu ittifak Devletleri safında savaÅŸa katılmıştır. 14 Kasım 1914 tarihinde Cihad-ı Ekber fetvası yayımlanarak bütün Müslümanlar cihada davet edilmiÅŸtir. Böylece devlet dokuz cephede dört yıl sürecek kanlı bir savaÅŸa katılmış, 18 milyon tahmin edilen Osmanlı Devleti nüfusundan savaÅŸ sırasında 3 milyon insan ölmüş, yaralanmış veya kaybolmuÅŸtur.Ä°ÅŸte bu çeÅŸme Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na katılması anısına yaptırılmıştır. Daldaban ÇeÅŸmesi, sekizgen mermer zemin üzerine dört cepheli ve üç bölüm halinde yükselen bir tarzda köfeki taşıyla yapılmıştır. ÇeÅŸmenin musluklarının yer aldığı birinci katı, kenarları 1 m uzunluÄŸunda dört kare cepheden oluÅŸmaktadır. Her cephede, yaprak motifleri arasında birer musluk vardır. Muslukların suyu akmaktadır.ÇeÅŸmenin ikinci katı kenarları 70 cm boyutlarında dört kare cepheden oluÅŸmaktadır.

———————————————————————————————–

SANTA HARABELERÄ°

Santa Harabeleri 17. yy’dan beri dini, ticari ve kültürel önem taşıyan bir yerleÅŸim yeridir. Santa Harabeleri bugünkü Dumanlı köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. 7 adet mahallesi vardır. Ä°l Merkezine uzaklığı 80 km.’dir. Ulaşım YaÄŸmurdere Bucağı üzerindedir.

Her mahalle tümüyle taştan inşa edilmiş tek katlı konutlar, taş cepheli 1 veya 2 kilise, her sokak başında 1 çeşme vardır. Tarihi eserler yönünden zengin olan Santa doğal konumları itibariyle de yayla özelliği taşımaktadır.

———————————————————————————————–

Ä°MERA MANASTIRI

Olucak (İmera) Manastırı; il merkezine 38 km. uzaklıkta Olucak Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Antik kentte kubbeli ve kubbesi tonozlarla örtülü manastır bulunmaktadır.

Kitabesinden 1350′de yapıldığı anlaşılmaktadır. Çok sayıda tarihi ve kültürel deÄŸeri bulunan antik ÅŸehir arkeolojik sit alanı ilan edilmiÅŸtir.

———————————————————————————————–

SADAK HARABELERÄ°

Satala olarak bilinen Antik Kent DoÄŸu Karadeniz Bölgesi Gümüşhane Ä°li Kelkit Ä°lçesinin 17 km. GüneydoÄŸusundadır. Bu günün Sadak Köyü Antik Devirde Satala adını taşıyordu. Eski Roma Ä°mparatorluÄŸunun doÄŸudaki en önemli askeri ordugahı Anadolu ve Kapadokya ‘dan Karadeniz’e geçen askeri yolların birleÅŸtiÄŸi bir kenttir.

 

Kent çevresinde tiyatro, opera ve yapı kalıntıları , motifli tuğlalar , prezeler , sütun başlıkları, hayvan heykelcikleri , mühürler, sikkeler, yüzükler, pişmiş topraktan yazıtlar,Roma ve Erken Bizans dönemine aittir.

Antik kenten Su Kemerleri, ünlü Yunan heykeltıraşı Fidyes tarafından yapılan ve ÅŸu anda Londra Brithis Museum da bulunan güzellik tanrıçası Afrodit’ in heykeli, antik havuz, mezar sikkeleri,günümüze ulaÅŸan tarihi kalıntılardır.

———————————————————————————————–

ÇAĞIRGAN BABA TÜRBESİ

Gümüşhane’ye baÄŸlı Tekke Köyü’nde, ana yol kenarında yer alan Çağırgan Baba Türbesi, iç kapısı üzerindeki kitabeye göre Recep - 990 Temmuz - 1582′de yapılmıştır. III. Murat’ın (1574-1595) Ä°ran seferi sırasında gördüğü bir rüya üzerine yapıldığı ve Gümüşhane, Samsun ve Tokat’ta vakıfları bulunduÄŸu bilinmektedir.

 

Türbenin asıl mekanı kare bir plan üzerine taştan yapılmış, sonradan batısına dikdörtgen planlu bir bö1üm daha eklenmiştir. Her iki bö1ümün de içinde birer sanduka yer almaktadır. Türbenin asıl mekanının üzerindeki kubbe, dıştan sekizgen bir piramit külahla örtülüdür.

 

Türbeye kuzey cephesinden girilmektedir. Çağırgan Baba’nın yattığı odanın giriÅŸ kapısı üzerinde 41×30 cm boyutlarında mermer üzerine iki satır sülüsle yapılmış kitabesi yer almaktadır.Türbe son yıllarda onarım görmüştür.

 

PÄ°RAHMET TÃœRBESÄ°

Gümüşhane-Erzurum yolu üzerinde Pir Ahmet Köyü’nde yer alan bu türbe, KaramanoÄŸlu Pir Ahmed Bey’e aittir. Kare bir plan üzerine taÅŸtan yapılmış olup, Ãœzerine yine taÅŸtan piramidal bir çatıyla kapatılmıştır.

 

Mezar, türbenin altında olup buraya beş basamaklı taş merdivenle inilmektedir. Türbeye kuzey cephesindeki yuvarlak kemerli alçak bir kapıdan girilmektedir. Güney cephesinde şok küçük bir penceresi vardır. Kubbesi iç taraftan kademeli tromplara oturtulmuştur.

 

Türbenin içinde batı duvarında çok grift bir sülüsle yazılı ancak, üzeri onarım sırasında çimento ve kumla yer yer kapatılmış, bazı kelimeleri seçilebilen bir kitabesi vardır. Türbe 1550 yılında Kanuni Sultan Süleyman zamanında (1520-1566) yapılmıştır.

 

GELÄ°N EBE TÃœRBESÄ°

Åžiran’a baÄŸlı Seydi Baba Köyü’nde yer alan bu türbe, dikdörtgen plan üzerine kesme taÅŸtan yapılmış olup üzeri kırma çatı ile örtülüdür. Türbe 120 cm yüksekliÄŸinde, 230 cm eninde ve 365 cm boyunda bir kaide üzerine, 330 cm boyunda 190 cm eninde ve 105 cm yüksekliÄŸinde duvarlarla yükselmektedir. Çatısı onarım görmüştür. Batı cephesi taÅŸları yer yer sökülmüştür.

 

Türbenin kuzey cephesi duvarında iki ayrı kitabe vardır. Bunlardan saÄŸdakinde türbenin 1227/1812 yılında imar edildiÄŸi ifade edilmektedir. Türbede yatan kiÅŸi hakkında elde belgeye dayanan bilgi bulunmamaktadır. Köylüler türbeyi “Gelin Ebe Türbesi” diye adlandırmaktadır.

 

FÄ°RDEVS HATUN TÃœRBESÄ°

Åžiran’a giderken Çilhoroz Dağı üzerinde, yoldan 20 m solda yer alan Firdevs Hatun Türbesi, kesme taÅŸtan sekizgen bir plan üzerine yapılmıştır. Türbenin kuzey cephesinde giriÅŸ kapısı, diÄŸer cephelerde birer penceresi vardır. Kubbesi ve saçakları onarım görmüştür.

         

Kuzey cephesinde giriş kapısı üzerinde kitabeleri yer alan türbe, 1556-1557 tarihinde yapılmıştır. Halen Yunus Emre ilköğretim Okulu bahçesinde bulunan köfeki taşına yazılı kitabenin de buradan söküldüğü anlaşılmaktadır.