GEZÄ° VE MESÄ°RE YERLERÄ°

Karataş Parkı (Cumhuriyet Parkı)
Akpınar
Söğütlüdere

Ravanda Kalesi: Kale, Kilis�in 24 km kuzeyinde bulunan Polateli İlçesine bağlı Belenözü Köyünün yanındadır.Etrafı açık, ufuklara hakim bir dağın sivri tepesine kurulmuştur.Dağın eteğinden Afrin Çayı geçmektedir. Dağın tepesi oyulmak suretiyle yapılan kalenin bugün ayakta kalan kısmı iç kaledir. Dış kale duvarlarının bazı yerlerinde döküntüler ve temeller kalmıştır. Hititlilere kadar uzanan eski bir tarihi vardır. Bizans eseri olduğu ifade edilen kaleye islami devirlerde ilaveler yapılmıştır.

Höyükler

Oylum Höyük: Oylum höyük,Anadolu,Suriye,Mezopotamya arasında yer alan oldukça büyük bir höyüktür. Stratejik bir konumda bulunan höyük her dönemde iskan görmüş bu nedenle arkeolojik açıdan son derece önem taşımaktadır.
Ayrıca Kilis İlindeki Höyükler şöyle sıralanmaktadır. ÇATAL HÖYÜK,KUMSURUN HÖYÜK, LEYLİT HÖYÜK, YAVUZLU HÖYÜK, SİNNAP HÖYÜK,BELENTEPE HÖYÜK, POLATBEY HÖYÜK, KARAMELİK HÖYÜK, MURAT HÖYÜK, TAŞLIBAKIR HÖYÜK, KUMLUDERE HÖYÜK, ÇÖRTEN HÖYÜK olarak sıralanmaktadır.

CAMÄ° VE MESCÄ°TLER

Osmanlı Devleti kayıtlarına göre Kiliste 55 cami, 10 mescit bulunmakta. Ama bunlardan 11 cami, 2 mescit günümüze ulaşabilmiş; 13 cami sonradan yapılan onarımlarla özgünlüğünü yitirmiş; 31 cami de tamamen yok olmuştur.
Ulu Cami, Alacalı Cami, Akcurun Camisi ve Ali Çavuş Camisi Osmanlı Dönemi öncesi yapılardır.
Bu dönem yapılarından Ali Çavuş Camisinin adı kalmış; Alacalı Cami onarımlarla özelliğini yitirmiş olup; özgünlüğünü koruyarak günümüze ulaşabilen sadece Ulu Cami ile Akcurun Camisi�nin minaresidir.
Diğer cami ve mescitler Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi yapılarıdır.

Osmanlı Dönemi Öncesi Yapılar
Ulu Cami (Cami-i Kebir)
Akcurun Camisi
Alacacı Camisi (Katran Camisi)
Osmanlı Devleti Dönemi�nde Yapılan Camiler
Tekye Camisi (Tekye Camisi)
Hacı Derviş Camisi
Kadı Camisi (Kara Kadı Camisi)
Muallak Camisi (Hasan Bey Camisi)
HindioÄŸlu Camisi
Çalık Camisi
PirlioÄŸlu Camisi
Hasan Attar Camisi
Zeytinli Camisi
Cüneyne Camisi
Åžeyh Hilal Camisi (Åžeyh Ahmet Camisi)
Şeyh Süveden Camisi (Hacı Özbek Camisi)
Tabakhane Camisi
Murtaza AÄŸa Camisi
Şeyh Süleyman Camisi ( Şeyhler Camisi)
Kürtler Camisi

MÄ°NARELER
Mehmet PaÅŸa Camisi Minaresi
Åžeyh Camisi Minaresi

TEKKE VE ZAVÄ°YELER
Şurahbil Bin Hasene (Şör Habil Hasene) Zaviyesi
Åžeyh Efendi Tekkesi (NakÅŸibendi Tekkesi)

MEVLEVÄ°HANELER
Tekke Mevlevihanesi (Tekye Mevlevihanesi)

TÃœRBELER

Hıristiyan Bizans ile Müslüman Arap Devletleri arasında kalan yöre toprakları, din amaçlı
pek çok kanlı çatışmaya mekan olmuştur. Kilis ve yöresindeki türbelerin çoğu, bu kutsal amaç uğrunda şehit olmuş din ulularına aittir. Kiliste meşhedlik (şehitlik) adı verilen mahalle, bu yörelerden biri olup, geçmiş yıllarda buradan geçen Kilisliler, ölenlere saygı gereği ayakkabılarını çıkarırlarmış.

Şeyh Mansur Türbesi
Şeyh Muhammed Bedevi Türbesi
Şemun Nebi Türbesi (Küt Küt Dede Türbesi)

HAMAMLAR

Kiliste taşınmaz kültür varlığı olarak günümüze ulaşan beş tane hamam vardır. Eskiden bu hamamlar, katı evsel atıkların (yöredeki adı külhan zibili) yakılmasıyla ısındığından (külhanda yanan zibilin külüne kursümbül / kursünbül� denir; duvar sıvasında ve damlarda dolgu malzemesi olarak kullanılır) ve kentte bugünkü gibi vahşi çöp deponi alanı olmazmış. Bu alışkanlık yöre ağzında külhan zembili (külhanda yakılacakların doldurulduğu hasırdan yapılmış araç) , külhan zibili (hamamda yakılmak üzere toplanan katı atıklar) , külhan şilifi ( külhanda yakılacakların doldurulduğu kıldan yapılmış büyük torba) , külhancı eşeği (külhan zibili ve külhan şilifi taşıyan eşek) gibi söz öbekleri doğurmuştur.

Belirttiğimiz bu hamamlar haç planlı, dört eyvanlı ve köşe hücreli olup; hepsinde, soğukluk, ılıklık, sıcaklık bölümleri vardır. Kilisteki hamamlarda bir de mağdas adı verilen su tekneleri bulunmaktadır. Farklı din ve inançlı kişilerle birlikte yaşayan Kilisli bu mağtasları Yahudilerin kullanması için yapmış, yaptırmıştır.

Eski Hamam
Hoca Hamamı
Paşa Hamamı
Hasan Bey Hamamı (Çukur Hamamı)
Tuğlu Hamamı (Yeni Paşa Hamamı, Daltaban Paşa Hamamı)

KASTELLER

Akcurun Kasteli :
Ayınönü Kasteli :
Küçük Çarşı Kasteli :
KurdaÄŸa Kasteli :
Ä°spir PaÅŸa Kasteli :
Eski Hamam Kasteli :

KİLİS ÇATOM

ÇATOMlar GAP İdaresinin cinsiyet dengeli kalkınma ve toplumsal kültürel değişme yönünde tasarlanmış katılımcı ve entegre proje uygulamalarından biridir.

ÇATOM, GAP Bölgesi�ndeki kentlerin daha çok kırdan göç etmiş hanelerin oluşturduğu gecekondu mahallerinde ve kadınların oldukça dezavantajlı bir konumda oldukları köylerde kurulan topluma dayalı merkezlerdir. Bu merkezlerde kadınlar bir araya gelerek ortak sorunlarını paylaşmakta, ortak etkinlikler düzenlemekte, gündelik yaşamlarını kolaylaştıran temel bilgiler edinmekte ve gelir elde etmeye yönelik becerilerini geliştirmektedirler. Entegre, katılımcı ve sürdürebilir yaklaşımla uygulanan ÇATOM Projesinde 14-50 yaş arasındaki kadın ve genç kızlar hedef guruplardır.

KİLİS ÇATOM ise 1998 yılı Nisan ayında çalışmalarına başlamıştır. Merkezimizde yürütülen faaliyetler; sosyal, sağlık ve gelir getirici programlardır.( Makına Nakışları, El Nakışları, İğne Oyası, Kuaförlük, Bilgisayar, Biçki- Dikiş , El sanatları , Köylerde Eğitim ve Hizmet Çalışmaları, Kadın Hukuku, Anne sağlığı ve Eğitimi, Ev Ekonomisi ve Beslenme ,Resim, Halk Oyunları v.b. ) Esnek modüler program anlayışı uygulanan merkezimizde bu programların belirlenmesinde yerel koşul ve ihtiyaçlar ile kadın ve genç kızların talepleri esas alınmaktadır. Şu anda şube ve merkez ÇATOM bünyesinde toplam 9 farklı branşta programlar yürütülüp, bu programlardan düzenli olarak 123 kadın ve 39 Çocuk faydalanmaktadır.