Konya ili Anadolu Yarımadası’nın ortasında bulunan İç Anadolu Bölgesi’nin güneyinde, ÅŸehrin kendi adıyla anılan Konya bölümünde yer almaktadır.
Ä°limiz topraklarının büyük bir bölümü, İç Anadolu’nun yüksek düzlükleri üzerine rastlar. Güney ve güneybatı kesimleri Akdeniz bölgesine dahildir. Konya, coÄŸrafi olarak 36041′ ve 39016′ kuzey enlemleri ile 31014′ ve 34026′ doÄŸu boylamları arasında yer alır. Yüzölçümü 38257 km2 (göller hariç)’dir. Bu alanı ile Türkiye’nin en büyük yüzölçümüne sahip olan ilidir. Ortalama yükseltisi 1016 m’dir. Ä°dari yönden, kuzeyden Ankara, batıdan Isparta, Afyonkarahisar, EskiÅŸehir, güneyden, İçel, Karaman, Antalya, doÄŸudan, NiÄŸde, Aksaray illeri ile çevrilidir.
Konya ili, doÄŸal açıdan kuzeyinde Haymana platosu, kuzeydoÄŸuda Cihanbeyli Platosu ve Tuz Gölü’ne, batısında BeyÅŸehir Gölü’ne ve AkÅŸehir Gölü’ne, güneyinde Sultan DaÄŸları’ndan baÅŸlayan Karaman ilinin güneyine kadar devam eden, Toros yayının iç yamaçları önünde bir fay hattı boyunca oluÅŸmuÅŸ volkanik daÄŸlara, doÄŸusunda ise Obruk platosuna kadar uzanır.
Ä°lin uç noktalarını kuzeyinde Kulu’nun Köşkler Köyü, batısında AkÅŸehir’in DeÄŸirmen Köyü, güneyinde TaÅŸkent’in Beyreli Köyü, doÄŸusunda ise Halkapınar’ın Delimahmutlu Köyü uç noktalarını oluÅŸturmaktadır.
Konya il sınırları içerisinde kalan alan, Türkiye’nin Ana Tektonik Ãœniteleri’nden Orta Anadolu BirliÄŸi’nin güney kesimi ile Toros BirliÄŸi’nin orta kesiminde kalmaktadır. Toros BirliÄŸi farklı çökelme ortamlarını yansıtan ve geç Kretase Paleosen (ikinci zaman sonu dördüncü zaman baÅŸlangıcı) döneminde geliÅŸen sıkışma kuvvetleri ile üstüste bindirilmiÅŸ kütlelerden meydana gelmektedir. Konya il sınırları içine giren alanda bunlardan Bozkır Geyikdağı ve AladaÄŸ kütleleri gözlenmektedir. Gerek Toros KuÅŸağı’nda, gerekse Orta Anadolu birliÄŸinde yörede yüzeyleyen en yaÅŸlı kayaçlar olarak Paleozoik (birinci zaman) yaÅŸlı kayaç birimleri Bozkır, Hadim, SeydiÅŸehir, Akören, Ahırlı, BeyÅŸehir, DoÄŸanhisar, Kadınhanı yörelerinde ortaya çıkmaktadır. Genellikle Paleozoik yaÅŸlı birimlerin bir devamı niteliÄŸinde olan Mesozoik (ikinci zaman) yaÅŸlı kayaçlar ise yaygın olarak EreÄŸli, Bozkır, SeydiÅŸehir, Ahırlı, Akören, Altınekin, Kadınhanı, BeyÅŸehir, AkÅŸehir, Ilgın, DoÄŸanhisar yörelerinde yüzeylemektedir. Mesozoik sonunda kapanan okyanusun sıkışması ile ortaya çıkan daÄŸ oluÅŸumu evresinde Toroslarda kütleler meydana gelirken okyanus kabuÄŸu parçaları olan ofiyolitler bu kütlelerin arasında, özellikle Konya Meram, EreÄŸli güneyi, Bozkır güneyi, Karapınar ve Cihanbeyli civarında gözlenir konuma gelmiÅŸtir.
Tersiyer’de (üçüncü zaman) denizin ve gölsel sedimanların yanısıra yaygın volkanik faaliyetlerle daha yaÅŸlı birimlerin üzeri örtülmüştür. Denizel sedimanlar EreÄŸli ve Çumra civarında gözlenir. Konya ve çevresi Geç Miyosen (10 milyon yıl) Pliyosen döneminde blok faylanmalarla çökmeye baÅŸlamış daha sonra bu ortamda bugün de kalıntılarını gördüğümüz (Akgöl ve Hotamış gölü) büyük bir göl oluÅŸmuÅŸtur. Bu göl, karasal ve gölsel sedimanlar ile doldurularak bugünkü ovalardan EreÄŸli, Karapınar, Cihanbeyli, Kulu, Sarayönü, Kadınhanı, Konya merkez ve çevre ilçeler ile Çumra Ovaları oluÅŸmuÅŸtur. Bu dönemde meydana gelen volkanik faaliyetler ile Karapınar, Çumra, Akören, Selçuklu kesiminde Takkeli daÄŸ, Acıgöl, Meke Gölü gibi volkanik yapılar ve tüfler ortaya çıkmıştır. Aynı zaman aralığında Ilgın civarında meydana gelen bir fay ile bugün kaplıca olarak kullanılan sıcak su çıkışları meydana gelmiÅŸtir. Bütün bu birimler Kuvaterner yaÅŸlı genç karasal sedimanlarla örtülmüştür. Özellikle Konya Ovası ve bunun devamı niteliÄŸindeki EreÄŸli ve Cihanbeyli Ovaları’nda, çok kalın alüvyal depolar bulunmaktadır.
Konya ili sınırları içerisinde Türkiye’nin en büyük alüminyum (boksit) ve magnezit yataklarının yanısıra, kömür, kil, çimento hammaddeleri, kurÅŸun-çinko, barit madenleri ile önemli oranda yer altı suyu rezervleri bulunmaktadır. Alüminyum (boksit) yatakları SeydiÅŸehir ilçesi güneyinde Ãœst Kretase zaman aralığında karasal ayrışmalarla meydana gelmiÅŸtir. Magnezit yatakları ise Meram ilçesi sınırları içerisinde olup tek başına hem Konya’nın hem de dünyanın en büyük rezervli (80 milyon ton) magnezit yatağıdır. Yunak civarında Magnezit ve az miktarda lüle taşı yatakları bulunmaktadır. Ilgın (Haremi Kurugöl), BeyÅŸehir ve SeydiÅŸehir ilçelerinde Pliyosen yaÅŸlı toplam 750 milyon ton rezervli linyit kömürü yatakları bulunmaktadır. BeyÅŸehir, Selçuklu ve Ilgın civarında önemli miktarlarda kil yatağı vardır. Ayrıca Bozkır’da barit, Hadim (KızılgeriÅŸ) ve Bozkır’da (Küçüksu) kurÅŸunçinko yatakları bulunmaktadır. Ayrıca Konya’nın birçok yerinde çimento hammaddelerinden kil, kalsit, jips, tras, kireçtaşı ve dolomit gibi hammaddeler bulunmaktadır. Konya ve çevresindeki Çumra, EreÄŸli, Cihanbeyli, AkÅŸehir, Yunak ovalarında yaklaşık 20-100 metreler arasında yer altı suyu bulunmakta ve bazı yerlerde bu su artezyen yapmaktadır.
Konya ilinde en fazla alana sahip yeryüzü şekli ova ve platolardır. Ovaların tabanlarında yer alan çukur kısımlarında kapalı havzalar oluşmuştur. Yükseltiler az yer tutar, genellikle ilin güneyinde toplanmıştır. Ovalar, platolarla birbirinden ayrılmıştır. Platolar akarsular tarafından fazla derin parçalanmamıştır. Açık havza kısımları da vardır.