Mardin adı hakkında pek çeÅŸitli söylenceler vardır; J.A.Dupre’ve J.Von Hammer, Marde kelimesinin Savaşçı bir kavim olan Mardelerle ilgili olduÄŸunu. Mardelerin Ä°ran Hükümdarlarından ArÅŸedir (226-241) tarafından buraya yerleÅŸtirildiklerini anlatır. Åžehir ve kavim isimleri arasındaki benzerlik, Mazıdağı yöresinde oturan Yezidilerin Åžeytana tapmaları, eski bir Ä°ran ananesinin devamı olarak ÅŸerre kötülüğe ibadet eden Marde Merin bu bölgeye yerleÅŸtirildiklerinin delilidir. C.Ritter her ne kadar bu ifadeyi naklederse de bu ifadeye şüpheli bakar.
ÇoÄŸu kaynaklarda: Mardin”in gerçek adı”Merdin” diye geçer. Zira halkın çoÄŸu da bugün böyle demektedir. Bu ad,”kaleler” anlamına gelir. Åžehre bu adın verilmesinin nedeni de yakınında bir çok kalenin bulunmasıdır. Mardin kalesi olan, KuÅŸlar Yuvası, Kartal Kalesi veya Kartal Yuvası, Eskikale Köyünde bulunan Kal’at ül Mara Kalesi Deyrulzafaran Manastırının kuzey doÄŸusundaki Arur Kalesi ve ErdemeÅŸt Kalesi bu adın verilmesine etken olmuÅŸtur.

VII. Yüzyılda Ä°mparator Maoricius( 1582-602) devri tarihini yazan Theophilaktos Simokattes’da ve Tarihçi Procopius, aynı devir CoÄŸrafyacısı Georgius Cyprius da; Ermenice kaynaklarda Merdin, Süryanice kaynaklarında Merdo, Merdi Marda ve Mardin okunuÅŸlarında rastlanıldığı, Süryani imla farklarının bu kelimenin belirli, belirsiz ve çoÄŸul ÅŸekillerindeki ayrılıklarından doÄŸduÄŸu ifade edilmektedir.

Tarihte Mardin için birçok isim kullanılmıştır. Bunlar: Erdobe, Tidu, Merdin, Merdö, Merdi, Merda, Merde. Kartal Yuvası, KuÅŸlar Yuvası, Mardin…dir.