Bilinen tarihi Urartularla başlayan ilimizde Persler, Romalılar, Sasani, Bizans egemenliğinin yanı sıra Selçuklular, Eyyübiler, Akkoyunlular ve Şerefhanlar gibi birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. İlimiz bu dönellere ait tarihi eserler ve inanç turizmi için önemli potansiyele sahiptir. Karın uzun süre yerde kalması ve kar kalitesi ile kış turizmine, zengin bitki varlığı ve yürüyüş parkurları ile dağ turizmine ilişkin önemli bir merkez olabilecek imkânlara sahiptir. Ancak bu güne kadar gereken ilgiyi görememiştir.

MUŞTA KIŞ TURİZMİ   

       Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de tatil dönemi ağırlıklı yaz aylarını kapsamaktadır. Bu nedenle turizm sektörü mevsimsel bir karakter taşımaktadır. Bu mevsimselliği hafifletmek alternatif turizm türlerine müsait konaklama arzı yaratmak mümkün gözükmektedir. Dağ ve Kış turizmine yönelik tesisler bu açıdan önemli bir avantaja sahiptirler. Kışın kayak turizmine hizmet veren tesisler diğer aylarda iklim kürü, doğa yürüyüşleri, flora zenginliği gibi doğaya dönük turizm hareketleri açısından elverişli konuma sahiptirler. Göl ve orman gibi doğal kaynakların değerlendirilmesiyle talebin mevsimsellik özelliği yıl bazına yayılmak suretiyle azaltılarak talep istikrarı sağlanabilecektir. Farklı dönemlerde değişik talep gruplarına, yönelik tanıtım ve pazarlama faaliyetleri ile özellikle kışın kayak, diğer dönemlerde iklim kürü, dinlenme (3. Yaş grubu), doğa yürüyüşleri (genç ve orta kesim), toplantılar (kongre, iş toplantıları) gibi farklı programlarla talebin hem arttırılması hem de mevsimselliğinin hafifletilmesi mümkün olacaktır.

Doğu Anadolu bölgesinde  yer alan ve  Güneydoğu Toros Dağları�ndan olan Karaçavuş dağlarının eteklerinde kurulu olan ilimizde; 2.500 metreye kadar varan yüksek tepeler, değişik bitki örtüsü, etkili ve uzun süreli kar yağışları nedeniyle dağ ve kış turizminde oldukça yüksek bir potansiyele sahiptir.

Zengin bir kar örtüsüne sahip Muş ilinde kar kalitesi, pist uzunlukları ve meyilleri açısından her türlü kayak uygulamalarının rahatlıkla yapılabilecektir. Kasım ayında başlayan kar mevsimi nisan sonuna kadar devam etmektedir. İlimizin bu özelliği göz önüne alınarak İl Özel İdaresince Kayak evi yapılarak hizmete sunulmuştur. 2 adet 300 metrelik baby-lift kurulmuştur.

Kış Turizmi, Kış Sporları ve Dağ Turizmi, Dağ Sporları Projesi hazırlanmıştır. Proje kapsamında ilimizde kurulacak teleferik sistemi ile,  yaz aylarında dinlenme ve sportif amaçlı konaklamalara, kış aylarında da kış sporlarına hitap edebilecek, ayrıca yıl boyunca  yakın civardaki yerleşim merkezlerinde yaşayanlar için günübirlik olarak da oldukça yoğun ilgi çekecektir.
NATO standartlarına uygun havaalanı,  kara ve demiryolu ulaşımına sahip ilimizde konaklama  tesisleri atıl durumdadır. Projenin uygulamaya konulması ile havayolu taşımacılığı başta olmak üzere ulaştırma sektörü ve diğer hizmet sektörlerinin gelişimine katkı sağlanacaktır.  Kış Sporlarına özellikle Mukavemet Kayak dalında Milli Takımın büyük çoğunluğunu Muş�lu sporcular oluşturmaktadır.

 

 

 

YEREL ETKÄ°NLÄ°KLER

 

ETKİNLİK ADI                     : Nevroz Bayramı
DÜZENLEYEN KURULUŞ      : İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
ETKİNLİK TARİHİ                : 21 Mart

 

ETKİNLİK ADI                     : Vartonun Düşman İşgalinden Kurtuluşu
DÜZENLEYEN KURULUŞ      : Varto Kaymakamlığı- Belediye Başkanlığı
ETKİNLİK TARİHİ                : 31 Mart

 

ETKİNLİK ADI                     : Muş Lale Festivali
DÜZENLEYEN KURULUŞ      : Muş Valiliği � Belediye Başkanlığı
ETKİNLİK TARİHİ                : 29-30 Nisan

 

ETKİNLİK ADI                     : Muşun Kurtuluşu
DÜZENLEYEN KURULUŞ      : Muş Valiliği  Belediye Başkanlığı
ETKİNLİK TARİHİ                : 30 Nisan

 

ETKİNLİK ADI                     : Hıdrellez Şenlikleri
DÜZENLEYEN KURULUŞ      : İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
ETKİNLİK TARİHİ                : 6 Mayıs

 

ETKİNLİK ADI                     : Varto Koğ Şenlikleri
DÜZENLEYEN KURULUŞ      : Belediye Başkanlığı
ETKİNLİK TARİHİ                : 18-20 Temmuz

 

ETKİNLİK ADI                     : Malazgirt Anma Törenleri
DÜZENLEYEN KURULUŞ      : Malazgirt Kaymakamlığı � Belediye Başkanlığı
ETKİNLİK TARİHİ                : 25-26 Ağustos

 

 

 

GEZÄ°LECEK YERLER

 

DÄ°NÄ° YAPILAR
 
Ulu Camii
Haci Åžeref Camii
Alaattin Bey Camii
Bulanık -Esenlik Camii
Kilise Merkez Bucağı Güllü ova Köyü
Tekke Erentepe Bucağı Abdulbeyazit Köyü
Erentepe Camii
Türbe Erentepe Bucağı Esenlik Köyü
Camii Erentepe Bucağı Moolakent Köyü
Medrese Erentepe Bucağı Mollakent Köyü

 

KÃœLTÃœREL YAPILAR

 

Yıldızlı Han
Havuzlu han
Muratpaşa Köprüsü
Malazgirt Hatun Köprüsü
Malazgirt  Kız Köprüsü

ÖREN YERLERİ

 

Kızıl Ziyaret Tepesi
Varto Kayalıdere Köyü Kale Ören yeri
Malazgirt Bostankale Köyü Ören yeri

 

ASKERÄ° YAPILAR
 
Malazgirt kalesi ve Sur Duvarları
Murtaza Bey kalesi ( Merkez Karaburun Köyü )
Zırnai Kalesi ( Karaağıl Bucağı Kurganlı Köyü )

 

SÄ°TLER

 

Adalar Şelalesi  ( Doğal Sit )
Bostankale Höyüğü ( Arkelojik Sit )
Dolabaş Höyüğü ( Arkelojik Sit )

 

MEZARLIKLAR

 

İslam Mezarlığı Erentepe Bucağı Esenlik Köyü
Mezarlık Erentepe Bucağı Mollakent Köyü
Malazgirt Selçuklu Mezarlığı

 

TÃœRBE VE YATIRLAR
 
Kesik Baş Türbesi  ( Haci Şeref camii Avlusu )
Zerzami  ( İbrahim Samidi ) Muş Cumhuriyet İlkokulu Altı
Åžeyh Muhammedi MaÄŸribi ( MuÅŸ Ulu Camii )
Şeyh Halit ve Şeyh Mustafa ( Muş Kızılay İşhanı Karşısı
Muştak Baba ( Muş Karasu hamamı Karşısı )
Şeyh İbrahim Hazretleri ( Bulanık Esenlik Köyü )
Şeyh Ömer Sahubi ( Bulanık Mollakent Köyü )

 

KALELER
 
MuÅŸ kalesi
Malazgirt Kalesi
Malazgirt Bostankale
Muş Eski Çarşısı
Malazgirt Tıkızlı Kalesi
MuÅŸ Hapset kalesi

 

MESÄ°RE YERLERÄ°
 
Varto Hamurpet Gölü
Muş Arıncık Barajı
Hasköy Otaç Barajı
Toprakbaba MuÅŸ
Malazgirt Adalar
Bulanık Şor Göl

 

 
TURÄ°ZM

 

ANTÄ°K KENT

 

Varto Kayalıdere Harabeleri

 

ARKEOLOJÄ°K ALANLAR

 

Bostankale Höyüğü ( Arkeolojik Sit )
Dolabaş Höyüğü ( Arkeolojik Sit )
Milli Park kale Muş kale Parkı

 

KARA SPORLARI

 

Avcılık
Bisiklet

 

SU SPORLARI

 

Olta Balıkçılığı

 

İNANÇ TURİZMİ

Ulu Camii
Hacı Şeref Camii
Alaattin Bey Camii
Bulanık -Esenlik Camii
Kilise Merkez Bucağı Güllüova Köyü
Tekke Erentepe Bucağı Abdulbeyazit Köyü
Erentepe Camii
Türbe Erentepe Bucağı Esenlik Köyü
Camii Erentepe Bucağı Moolakent Köyü
Medrese Erentepe Bucağı Mollakent Köyü
Kesik Baş Türbesi  ( Haci Şeref camii Avlusu )
Zerzami  ( İbrahim Samidi ) Muş Cumhuriyet İlkokulu Altı
Åžeyh Muhammedi MaÄŸribi ( MuÅŸ Ulu Camii )
Şeyh Halit ve Şeyh Mustafa ( Muş Kızılay İşhanı Karşısı
Muştak Baba ( Muş Karasu hamamı Karşısı )
Şeyh İbrahim Hazretleri ( Bulanık Esenlik Köyü )
Şeyh Ömer Sahubi ( Bulanık Mollakent Köyü )