Oltu, tarih ve kültür bakımından zengin bir ilçedir. Güzel bir el sanatı olan Oltu Taşı iÅŸletmeciliÄŸi bu zengin kültür ilçesinde kendine has bir yeri vardır.Oltu Taşı kıymetli bir maden taşı olup, sadece Oltu ve çevresinden çıkmaktadır. 3213 sayılı Maden Kanunu’nda kıymetli taÅŸlar arasında olduÄŸunun tescili dahi yapılmıştır. Çıkarılması, zor, rezervi az, fakat iÅŸlenmesi kolaydır. Oltu’nun sembolü olup yüzlerce ailenin ekmek teknesidir.

Oltu Taşının teşekkülü
Oltu Taşı çıkarılan yerlerdeki bitki fosillerinden anlaşıldığına göre, ağaçların reçinesi ile kil ve linyitin karışımından teşekkül ettiği tahmin edilmektedir.
Oltu Taşının çıkarıldığı köyler
Oltu Taşı madeni genellikle Oltu’nun kuzey doÄŸusundaki köylerden çıkar. Bunlardan bir kısmını şöyle sıralamak mümkündür. Dutlu, Güllüce, YeÅŸilbaÅŸlar, TaÅŸlıköy, Sülünkaya, Alatarla, Hankaskışla ve Çataksu köyleridir.

Oltu Taşının çıkarılışı
Yukarıda zikredilen köylerin arazisi genellikle çok engebeli dik yamaçlardan meydana geldiği için maden çıkarılan ocaklara ancak yaya ve zorlukla ulaşılabilir. Kazma kürek, murç ve çekiç gibi ilkel aletlerle çalışılır. Açılan ocakların çapı 70-80 cm. civarında olup, dike yakın bir eğilimle ilerlemektedir. Oltu Taşı cevheri üç-beş cm kalınlığında ve zaman zaman kaybolan, yani kırılmış damarlar halindedir. Ocaklarda biraz ilerleyince su çıkar ki, bu hafriyatı diz üstü sürünerek belki 200 metre uzunluğundaki ocaktan çıkarmaktadır. Maden cevherinin az ve çıkarılmasının zorluğu Oltu Taşının kıymetini daha da artırmaktadır.

Oltu Taşı’nın özellikleri
1. Topraktan çıktığında çok yumuşak olmasına rağmen, hava ile temas edince sertleşmektedir.
2. İşlenmesi kolaydır.
3. İşlendikçe sertleşir.
4. Kullandıkça parlar.
5. Rengi genellikle siyah, bazen de kahverengidir.
6. Çıra gibi is çıkararak alevli bir şekilde yanar.
7. Sürtünme ile elektriklenerek hafif cisimleri çeker.

Oltu Taşı İşletmeciliği Tarihçesi
Oltu Taşı iÅŸletmeciliÄŸi günümüzden 200 sene öncesine kadar gitmektedir. Ancak bu güzel sanat, asıl önemini Cumhuriyet döneminde kazanmıştır. Oltu Taşı madeninin çıktığı bazı köylerdeki ocak kalıntıları ile yaÅŸlı ustaların “Ben babamdan, babam dedemden, o da babasından öğrenmiÅŸ.” ÅŸeklindeki canlı ÅŸahitlerinden bu sonuca ulaşılmaktadır.

Ä°ÅŸlenmesi
Oltu Taşı’nı toprak altından bin bir güçlükle çıkaranlar, genellikle iÅŸlemesini yapmazlar, Ä°ÅŸleyenlere hammadde olarak kilo iÅŸi satarlar. Bu günkü piyasa ÅŸartlarında kilosu bir milyon TL civarındadır. Yeri gelmiÅŸken hemen ÅŸunu belirtelim ki taşı çıkartanlar, hammaddeyi iÅŸleyene pazarlayanlar, iÅŸleyerek mamul hale getirenler, işçiden alarak dükkanlara satanlar hep ayrı kiÅŸilerdir. Yani Oltu taşı tüketiciye ulaÅŸana kadar 4-5 el deÄŸiÅŸmektedir.
Satın alınan taÅŸlar, yapılacak mamulün, tip ve cinsine göre uygun bir ÅŸekilde küçük bir keserle kütük üzerinde kırılarak içindeki yabancı maddeler, çatlaklar temizlenir. Bu aÅŸamada taÅŸ çok fire verir. Öyle ki bir kilo hammadde Oltu Taşı’ndan ortalama yedi tespih çıkar. keserle kırılan taÅŸlar bu defa bıçakla etrafı yontularak lobut haline getirilir. sonra tornaya takılan bir biz aleti ile teker teker delinir. Delinen taÅŸlar çark denilen tornadaki mile takılır. Usta, bir eli ile çarkı çevirirken, diÄŸer elindeki keski ile milde dönen taşı tornaya çeker. Milden çıkarmadan önce, çırtı aÄŸacının kömürünün tozu ve Palandöken Dağından getirilen tebeÅŸir taşının tozu ile cila verilerek parlatılır. Artık iÅŸlem tamamdır. Bu anlattığımız, tespih tanelerinin yapım ÅŸeklidir. Ağızlık, gerdanlık, kolye, küpe ve buna benzer süs ve ziynet eÅŸyaları da elde tek tek ve özenle iÅŸlenir. Bu eÅŸyalarında yapımı için kendilerine has deÄŸiÅŸik aletleri vardır.

Mamul madde çeşitleri
1. Tespih
2. Kolye
3. Gerdanlık
4. Fincan takımı (Çok nadir bulunur)
5. Yüzük kaşı
6. Sigara ağızlığı
7. Pipo
8. Kol düğmesi
9. Küpe
10. Rozet
11. Kravat iÄŸnesi
12. yaka iÄŸneleri
Bu sayılan mamullerden en çok üretilen ve en tanınmışı, kuÅŸkusuz tespihlerdir. Oltu Taşı tespihlerinin ünü Türkiye dışında da bir çok ülkeye ulaÅŸmıştır. Oltu Taşı tespihi elde çekildikçe parlayıp güzelleÅŸtiÄŸi gibi insan, buna karşı bağışıklık kazanıyor. 33′lük olanına “tek sayı”, 99′lük olanına “üç sayı” adı verilmektedir. kuka (yuvarlak), Kızılcık, Mercimek, Kesme, gümüş iÅŸlemeli tespih tipleri vardır.

Oltu Taşı taklitlerinden nasıl ayırt edilir
1. Oltu Taşını elinizin içine alıp nefesinizle buharlaştırdığınızda buharı çeker ve üzeri nemlenir.
2. Oltu Taşı tespihlerinin kendine has ağırlığı ve tok sesi vardır. (Mesela cam tespihler çık ağır, plastikler çok hafif olurlar)
3. Sürtünme ile elektriklendiği için küçük kağıt parçacıklarını kendine çeker
4. Bıçakla hafifçe kazındığında kahverengi toz çıkarır.
5. Kullandıkça parlar.